Artikelen

Hoe van Tichelen van Tiggelen werd

.
Gebruikerswaardering:  / 1
ZwakZeer goed 

In de website, stamboom en artikelen komt u regelmatig de achternamen van Tiggelen en van Tichelen tegen terwijl zij door elkaar gebruikt worden. Bij een wat nadere analyse van de stamboom blijkt dat vooral in het begin van de 19e eeuw de eerste takken ontstaan die de achternaam van Tiggelen hanteren (in plaats van 'van Tichelen') Een verklaring voor deze verbastering is niet met volledige zekerheid te geven. Maar bij nader onderzoek vinden we wel een paar aanknopingspunten.

 

Zo is er aan het einde van de 18e, begin 19e eeuw het gezin van Gerardus van Tichelen en Maria de Jongh. De achternaam van Gerardus wordt in alle akten met 'ch' geschreven. Een eerste verandering, of 'verbastering' van de achternaam zien we dan ook pas optreden bij hun kinderen.

Bijvoorbeeld hun zoon Jan van Tichelen, getrouwd met Johanna Michielsen. Zij krijgen een 5-tal kinderen, allemaal zonen, waarbij in diverse akten de achternamen verschillend geschreven worden. De naam van hun zoon Gerrit wordt consistent met 'ch' geschreven, maar die van de kinderen, Mattheu, Mattheus, Jacobus en Wilhelmus wordt al vanaf de geboorte akte met 'gg' vermeld!

Als we binnen dit gezin van de familie verder kijken, bijvoorbeeld bij zoon Gerrit van Tichelen, dan zijn er nog meer aanduidingen te vinden. Gerrit trouwt twee keer. Eerst met Catharina Verbeek, welke al een half jaar na hun huwelijk in 1837 overlijd. Hij hertrouwt dan met Marie Vermeulen, met wie hij (maar liefst) 12 kinderen krijgt. Het gezin werd echter gekenmerkt door het snelle overlijden van deze kinderen. De meesten sterven binnen een half jaar. In de diverse akten worden zowel de achternamen van de kinderen als die van Gerrit zelf verschillend geschreven. In totaal 5 kinderen krijgen de achternaam van Tiggelen mee. De andere 7 worden geschreven als van Tichelen.

In de overlijdensakte van een van deze doodgeboren kinderen vinden we nog een mogelijke aanwijzing voor de verbastering. Het opstellen van de akte gebeurt in Klundert. Gerrit wordt daarbij vergezeld door Paulus de Graaf. In officiele termen heten zij dan Eerste Komparant (Gerrit) en Tweede Komparant (Paulus). In de akte van hun doodgeboren kind van 21 december 1851 staat dat:
(...)En is deze Akte na voorlezing door ons met den tweeden komparant getekend, hebbende den eersten verklaard, uithoofde van ongeleerdheid, niet te kunnen schrijven.
De akte is dus vervolgens ook alleen getekend door P. de Graaf.

De verwarring over de schrijfwijze van de achternaam word nog groter als we kijken naar een van de dochters van Gerrit: Cornelia van Tichelen. In de aangifte van haar geboorte werd haar achternaam geschreven met ch. Tot zover is er dus nog niets aan de hand. Cornelia van Tichelen trouwt op 24 mei 1877 met Rokus Weedage. In de officiële akte van hun huwelijk zet de ambtenaar van de burgerlijke stand ook consequent Cornelia van Tichelen neer. De ondertekening van de akte doet Cornelia zelf. Daar schreef zij echter de naam Cornelia van Tiggelen neer! Twee verschillende schrijfwijzen voor de achternaam van één persoon in één officiële akte dus!

De schrijfwijze van de familienaam is door de tijd heen dus lang niet altijd consistent geweest. Een relatief groot aantal mensen was analfabeet. Namen werden dan geregistreerd door de Ambtenaar van de Burgerlijke stand zoals hij of zij dacht dat het geschreven moest worden. Op die manier komen we dus in een aantal gezinnen verbasteringen tegen van de achternamen. Het slecht leesbare handschrift in enkele akten zal ongetwijfeld ook meegeholpen hebben aan het ontstaan van 'nieuwe' achternamen.

De broers van Gerrit van Tichelen krijgen bij hun geboorte akten allemaal de achternaam van Tiggelen mee. Daarmee zijn zij dus te beschouwen als de stamvaders van een nieuwe tak die de naam van Tiggelen draagt, daar waar hun vader nog geboren was met de naam van Tichelen. Mattheus is wat we noemen de stamvader van de Steenbergse tak. Jacobus is stamvader van de Eindhovense tak en Wilhelmus die van de Zevenbergse tak.

De overlijdensakte van een doodgeboren kind van Gerrit van Tichelen, ondertekend door P. de Graaf.

De trouwakte van Cornelia van Tichelen met Rokus Weedage die Cornelia zelf ondertekende met de achternaam 'van Tiggelen'.

Auteur van dit artikel: Jan van Tiggelen - Houten
Met dank aan Elfriede Ardon voor het aandragen van de bronnen.
Bronnen: Regionaal Archief West-Brabant