Artikelen

Heyskensplas, de geschiedenis van het leen en van hoeve De Groote Plas

.
Gebruikerswaardering:  / 0
ZwakZeer goed 

Joannes van Tiggelen, schepen te Moerstraten, kocht in 1766 hoeve De Groote Plas voor zijn zoon Joannes van Tiggelen die dan 11 jaar oud is. De Groote Plas maakte oorspronkelijk deel uit van Heyskensplas; een leengoed.

 

Hoeve De Groote Plas (foto 1944)Heyskensplas was oorspronkelijk een ven dat tot het bezit behoorde van de Heer van Bergen op Zoom. Op 3 april 1530 gaf deze het in leen uit aan Mr. Jasper van den Steene. Het was toen een wilderd van ongeveer 60 gemeten (ca. 24 ha.). Het leen grensde zuidwaarts aan de Oude Vaart, westwaarts aan de wilderd, noord aan de straat, Govert Claeszoons en Bestemans land en oostwarts aan Frans Pieterszoons land.

De broer van Jaspers van den Steene, Mr. Lieven van den Steene, doctor in de medicijnen, werd in 1533 met Heyskensplas beleend. In 1536 zijn erfgenamen kregen zijn erfgenamen het leen maar die droegen het nog dezelfde dag over aan Jan Quintenszoon van den Steene. Hij werd als leenman opgevolgd door zijn zoon Quinten Janszoon van den Steene. Deze verkocht de helft van Heyskensplas aan Matthijs van der Goes en de andere helft aan Marinus Andriessen. Marinus Andriessen verkocht in 1578 zijn helft ook aan Matthijs van der Goes. Heyskensplas was toen weer één geheel maar raakte wat later toch weer verdeeld. In de 17e eeuw kwam het Heyskensplas als geheel in handen van Catherina van Vlierden die gehuwd was met Jonkheer Engelbert van Wackenen.

In 1649 werd Engel Adriaenszoon Fierlingh eigenaar van Heyskensplas. Zijn weduwe Maria Ross verkreeg van de markiezin 22 gemeten land in cijns gelegen bij haar Hoeve "Heskens Plas". Mogelijk was dit het terrein van de latere boerderij "De Kleine Plas". Nog hetzelfde jaar werd Pieter Engelszoon Fierlingh met Heyskensplas beleend. In 1682 ging het leen over naar zijn broer Mr. Anthonis Fierlingh. De laatste leenman uit dit geslacht was Carlos Fierlingh die drossaard was van de landen en de Vrijheid Geel.

Er stonden nu twee hoeven, genoemde De Groote en De Kleine Plas, samen wel zo'n 140 à 150 gemeten groot. Carlos Fierlingh verkocht op 27 mei 1728 het leengoed aan Francois Bolcool voor 4200 gulden. De koop omvatte ook 25 gemeten land genaamd "Lugtenburg" (zie kaart hieronder). Hier had in de zeventiende eeuw een gelijknamige boerderij (Lochenborgh) gestaan die in het bezit was van de familie Buijck. Bij het overlijden van Francois Bolcool in 1751 wijzen zijn ergenamen Frederik Nicolaas van Engelen als "sterfman" aan. Dit hield in dat wanneer Van Engelen zou overlijden, er een nieuwe leenman aangewezen zou moeten worden. Hieraan kwam een einde in 1766 toen het goed dus verkocht werd aan Adriaan van Tiggelen.

Overzichtskaart de Groote Plas, de Kleyne Plas en Luchtenburgh.Joannes van Tiggelen, die getrouwd was met Cornelia Kieboom, was naast landbouwer ook schepen van Moerstraten. Na zijn dood gaat boerdij "De Groote Plas" over naar zijn zoon Adrianus van Tiggelen die er het boerenbedrijf van zijn vader voortzet. Adrianus zou met Napoleon naar Rusland geweest zijn.

De Groote Plas, de Kleyne Plas en Luchtenburgh. Uit de serie kaarten in het cijnsregister door J.B. Adan, 1785. Archief Raad en Rekenkamer env.nr.1336.

 

Bron: het boek "Deze Heerlickheijt Moerstraten", uitgegeven door het Gemeentebestuur van Wouw 1977 bij gelegenheid van het 50-jarige bestaan van de parochie. Foto's van hoeve "De Groote Plas" aangeleverd door Adje van den Bosch - Van Tiggelen.